{"id":128,"date":"2025-12-04T18:43:59","date_gmt":"2025-12-04T17:43:59","guid":{"rendered":"https:\/\/pieknalitera.pl\/?p=128"},"modified":"2026-02-18T15:56:36","modified_gmt":"2026-02-18T14:56:36","slug":"bastarda-gotycka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pieknalitera.pl\/?p=128","title":{"rendered":"Bastarda gotycka"},"content":{"rendered":"\n

Prezentowana w kolejnym tomie Pi\u0119knej Litery<\/em> bastarda nale\u017cy do rodziny gotyckich kursyw kodeksowych, kt\u00f3re formowa\u0142y si\u0119 od XIII, by osi\u0105gn\u0105\u0107 dojrza\u0142e formy w kodeksach XIV i XV wieku. Bastarda wyst\u0119puje w r\u00f3\u017cnych opracowaniach tak\u017ce pod innymi nazwami: litera burgundzka, bastarda flamandzka, lettre batarde<\/em> (dos\u0142ownie litera b\u0119kart).<\/p>\n\n\n\n

O nazwie bastarda W\u0142adys\u0142aw Semkowicz pisze tak: \u201eNazwa tego pisma pochodzi st\u0105d, \u017ce nie jest to czysta minusku\u0142a kaligraficzna, ale pismo staranne, lecz mniej lub wi\u0119cej przetykane elementami kursywnymi, a wi\u0119c \u00abbastard\u00bb w stosunku do zwyczajnych, w u\u017cyciu b\u0119d\u0105cych rodzaj\u00f3w pisma\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Poruszanie si\u0119 w\u015br\u00f3d g\u0119stwiny tak skomplikowanych form, jak odr\u0119czne pismo, zmieniaj\u0105ce si\u0119 nie tylko w r\u00f3\u017cnych epokach, ale tak\u017ce w niezliczonych skryptoriach, kancelariach dzia\u0142aj\u0105cych w wielu pa\u0144stwach, ksi\u0119stwach, dworach, a przede wszystkim w zale\u017cno\u015bci od trzymaj\u0105cej pi\u00f3ro d\u0142oni, jest wirtuozeri\u0105, kt\u00f3r\u0105 zajmuj\u0105 si\u0119 paleografowie. Poszczeg\u00f3lne opracowania paleograficzne na temat czas\u00f3w, kiedy bastarda zdobywa sobie miejsce w kodeksach, r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 nomenklatur\u0105 i klasyfikacj\u0105. Mimo pewnych r\u00f3\u017cnic i trudno\u015bci metodologicznych badacze s\u0105 zgodni w kwestiach zasadniczych co do przemian, jakie nast\u0119puj\u0105 oko\u0142o XIII wieku i kt\u00f3re prowadz\u0105 do rozwoju gotyckich kursyw ksi\u0105\u017ckowych.<\/p>\n\n\n\n

Bastarda \u0142\u0105czy w sobie cechy kursywne i kaligraficzne. Jest podtypem du\u017cej gromady pism zwanych Kursyw\u0105 (Cursiva Receintor)<\/em>. Kiedy patrz\u0119 na karty zapisane mniej lub bardziej regularn\u0105 bastard\u0105 od razu mam wra\u017cenie, \u017ce pi\u00f3ro skryby swobodnie i p\u0142ynnie przesuwa\u0142o si\u0119 po powierzchni pergaminu, czy papieru. Wida\u0107 w bastardzie d\u0105\u017cenie do upraszczania gotyckich form przez unikanie \u0142amania trzonk\u00f3w i lasek liter, co wp\u0142ywa na mo\u017cliwo\u015b\u0107 szybszego, p\u0142ynniejszego pisania. Bastarda nie jest jednak pozbawiona przemy\u015blanych i wypracowanych form, kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na estetyczny wyraz tego pisma \/ Barbara Bodziony<\/p>\n\n\n\n

Pi\u0119kna Litera \u00ae jest zastrze\u017conym znakiem towarowym.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Podr\u0119cznik przeznaczony jest wy\u0142\u0105cznie do u\u017cytku prywatnego. Wykorzystywanie go do cel\u00f3w komercyjnych (w tym do prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci edukacyjnej) mo\u017cliwe jest tylko za pisemn\u0105 zgod\u0105 autorek.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cna informacja dotycz\u0105ca oprawy ksi\u0105\u017cki<\/strong>
Po pierwszym otwarciu egzemplarza mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 ods\u0142oni\u0119ty grzbiet, kt\u00f3ry czasami bywa mylnie odbierany jako oznaka rozklejenia ksi\u0105\u017cki. W rzeczywisto\u015bci jest to zamierzony efekt zastosowania specjalnego rodzaju oprawy \u2014 tzw. broszury szwajcarskiej. Rozwi\u0105zanie to pozwala na swobodne rozk\u0142adanie ksi\u0105\u017cki na p\u0142asko, co znacz\u0105co zwi\u0119ksza komfort korzystania z publikacji.
Jednocze\u015bnie oprawa pozostaje bardzo trwa\u0142a, poniewa\u017c blok ksi\u0105\u017cki zosta\u0142 dodatkowo wzmocniony klejeniem. Ods\u0142oni\u0119ty grzbiet nie jest wi\u0119c wad\u0105, lecz cech\u0105 konstrukcyjn\u0105 poprawiaj\u0105c\u0105 funkcjonalno\u015b\u0107 i wygod\u0119 u\u017cytkowania.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prezentowana w kolejnym tomie Pi\u0119knej Litery bastarda nale\u017cy do rodziny gotyckich kursyw kodeksowych, kt\u00f3re formowa\u0142y si\u0119 od XIII, by osi\u0105gn\u0105\u0107 dojrza\u0142e formy w kodeksach XIV i XV wieku. Bastarda wyst\u0119puje w r\u00f3\u017cnych opracowaniach tak\u017ce pod innymi nazwami: litera burgundzka, bastarda flamandzka, lettre batarde (dos\u0142ownie litera b\u0119kart). O nazwie bastarda W\u0142adys\u0142aw Semkowicz pisze tak: \u201eNazwa tego pisma pochodzi st\u0105d, \u017ce…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":129,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-128","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pieknalitera.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/128","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pieknalitera.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pieknalitera.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pieknalitera.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pieknalitera.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=128"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/pieknalitera.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/128\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":315,"href":"https:\/\/pieknalitera.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/128\/revisions\/315"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pieknalitera.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/129"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pieknalitera.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=128"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pieknalitera.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=128"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pieknalitera.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=128"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}